ربيع بن أحمد الأخويني البخاري
133
هداية المتعلمين في الطب ( فارسى )
بوذ و تمام كوشت و تن ببسوذن معتدل بوذ ميان كرم و سرد « 1 » و « 1 » ميان تر و خشك ( f . 111 ) و ميان نرم و صلب و ركهاء ناجهنده وى معتدل بوذ ميان فراخى و تنكى و ميان نرم و صلب و نه سخت « 2 » بسيار موى بوذ و نه تنك موى و بر شكم « 3 » و سينهء او موى بوذ بخاصه ببوست شكم و معتدل بوذ اين كس بخوى آمذن جنانك نه بى « 4 » خوى بوذ و نه بسيار خوى و جن ميل دارذ بگرمى خداوندش را ركها ناجهنده فراخ بوذ و كوشتش بسيار « 5 » نبوذ و تولّد صفرا بدين كس بسيار بوذ و از غذاهاء گرم « 6 » بيمار كردذ و بغذاها خنك سلامت يابذ از بيماريها و جن به آخر جوانى برسد خون وى سودايى كردذ از كثرت احتراق ، فامّا اكر ميل دارذ بسوى سردى حال اين كس بضدّ آن حال بوذ اعنى ركهاء ناجهندهء اين كس باريك بوذ و خون « 7 » اين كس بلغمانى بوذ « 7 » و تولد بلغم بدين جگر بسيار بوذ و بيماريهاء بلغمانى بسيار افتذش و از غذاهاء سرد بيمار كردذ و بغذاهاء كرم راحت يابد از بيماريها و بخاصه از شراب كهنانهى « 8 » انكورى ، و « 9 » تن اين كس دايم « 9 » ببسودن سرد بوذ و كونهء وى زرد « 10 » يا ماننده بوذ برنك اسرب « 10 » يا سبيدى بوذ تيره و بىنمك ، بس اكر ميل دارذ بسوى ترى ركهاء ناجهندهء اين كس نرم بود و همه تن وى نرم بوذ و خون وى بسيار بوذ و تن وى از آب خوردن بسيار مضرّت يابذ و از شراب خوردن منفعت يابذ و بيم آن بوذ كحال اين كس « 11 » باز كردذ باستسقا زقى « 11 » اكر خويشتن نكاه ندارذ « 12 » و خاصه انكاه كهوا « 12 » تر بوذ و هم
--> ( 1 - 1 ) - ف : از ( 2 ) - ف : « سخت » ندارد . ( 3 ) - ف : به شكم ( 4 ) - ب ه : اندك ( 5 ) - ف : « بسيار » ندارد ( 6 ) - ف : افزوده . اين كس ( 7 - 7 ) - ف : وى بلغمايى ( 8 ) - ف : كنانهء ( 9 - 9 ) - ف : دايم تن اين كس ( 10 - 10 ) - ف : ماننده بود با سرب ( 11 - 11 ) - ف : باستسقاز قى باز كردذ ( 12 - 12 ) - ف : بخاصه انكاه كه هم